दिनविशेष ०२ ऑक्टोबर

दिनविशेष 

दि. ०२ ऑक्टोबर

■ दिनविशेष

१. अहिंसा दिवस / शांतता दिवस

जगातील अहिंसक प्रतिकाराचे प्रमुख पुरस्कर्ते असलेल्या महात्मा गांधी यांच्या जयंतीनिमित्त दरवर्षी २ ऑक्टोबर रोजी आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिवस पाळला जातो. हा दिवस जागतिक संघर्षांना संबोधित करण्यासाठी आणि शांतता वाढवण्यासाठी अहिंसेच्या चिरस्थायी प्रासंगिकतेची आठवण करून देतो. गांधींचे तत्वज्ञान आणि अहिंसेच्या पद्धती, ज्यांना सत्याग्रह असेही म्हणतात, त्यांचा जगावर खोलवर परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे विविध नागरी हक्क चळवळी, राजकीय नेते आणि सामाजिक कार्यकर्ते प्रभावित झाले आहेत. हा निबंध आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिनाचे महत्त्व, अहिंसेची तत्त्वे, त्याचे ऐतिहासिक संदर्भ आणि समकालीन जगामध्ये त्याची प्रासंगिकता शोधण्याचा प्रयत्न करतो

◆ जन्म 

१. (१८६९) राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांचा जन्म

ते भारताच्या स्वातंत्र्य संग्रामातील प्रमुख नेते आणि तत्त्वज्ञ होते. ब्रिटीश राजवटीपासून भारताच्या स्वातंत्र्याच्या यशस्वी मोहिमेचे नेतृत्व करण्यासाठी महात्मा गांधींनी अहिंसक आंदोलनाचा वापर केला. नंतर जगभरातील अनेक नागरी हक्क आणि स्वातंत्र्य चळवळींना महात्मा गांधींकडून प्रेरणा मिळाली

२. (१८९१) शिल्पकार विनायक पांडूरंग करमरकर यांचा जन्म 

ते मराठी शिल्पकार होते. मुंबईच्या सर जे.जे. कला विद्यालयात ते शिल्पकला शिकले. शिल्पकलेतील योगदानाबद्दल भारतीय केंद्रशासनाने इ.स. १९६२ साली त्यांना पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरवले. ते छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्यांसाठी प्रसिद्ध होते

३. (१९०४) भारताचे माजी पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्री यांचा जन्म 

ते भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील स्वातंत्र्यसैनिक व भारतीय प्रजासत्ताकाचे दुसरे पंतप्रधान होते. इ.स. १९५६ साली त्यांना रेल्वेमंत्रीपद दिले. पण एका अपघाताची नैतिक जबाबदारी घेऊन त्यांनी त्या पदाचा राजीनामा दिला

● निधन

१. (१९०६) चित्रकार राजा रवि वर्मा यांचे निधन

ते भारतीय चित्रकार आणि कलाकार होते. भारतीय कलेच्या इतिहासातील महान चित्रकारांमध्ये त्यांची गणना होते. त्यांची कामे पूर्णपणे भारतीय संवेदना आणि प्रतिमाशास्त्रासह युरोपियन कलेच्या संमिश्रणाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहेत. विशेष म्हणजे, त्यांच्या चित्रांचे परवडणारे लिथोग्राफ लोकांसाठी उपलब्ध करून देण्यासाठी ते प्रसिद्ध होते, ज्यामुळे चित्रकार आणि सार्वजनिक व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांची पोहोच आणि प्रभाव मोठ्या प्रमाणात वाढला

२. (१९७५) स्वातंत्र्य सैनिक आणि तामिळनाडूचे माजी मुख्यमंत्री के. कामराज यांचे निधन

ते भारताच्या तमिळनाडू राज्यामधील एक राजकारणी व राज्याचे मुख्यमंत्री होते. स्वातंत्र्यसेनानी राहिलेले कामराज भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे वरिष्ठ नेते होते. ते संविधान सभेचे सदस्य होते. १९५४ ते १९६३ दरम्यान तमिळनाडूचे मुख्यमंत्रीपद व जवाहरलाल नेहरूंच्या मृत्यूनंतर त्यांनी पक्षाची धुरा सांभाळली. त्यांनी निवडणुकीसाठी राबवलेला कार्यक्रम 'कामराज पॅटर्न' म्हणून प्रसिद्ध झाला

३. (१९८२) मराठी अर्थशास्त्रज्ञ चिंतामण द्वारकानाथ देशमुख यांचे निधन 

ते मराठी अर्थशास्त्रज्ञ होते. ते भारतीय रिझर्व बँकेचे तिसरे आणि मूळ भारतीय वंशाचे पहिले गव्हर्नर होते. सामाजिक कार्यकर्त्या दुर्गाबाई देशमुख या चिंतामणराव देशमुखांच्या पत्‍नी होत्या. भारत सरकारातील पंतप्रधान नेहरू यांच्या मंत्रिमंडळात ते अर्थमंत्री होते

४. (२०१७) लेखक हनुमंत मोरेश्वर तथा ह. मो. मराठे यांचे निधन

हे साधारणपणे ’हमो’ या नावाने ओळखले जाणारे मराठी पत्रकार, कादंबरीकार व कथा लेखक होते. वैचारिक नसलेल्या त्यांच्या काही कथा कादंबऱ्यांमधून उपरोधिक आणि विडंबनात्मक लेखनशैलीचा अनुभव येई

५. (२०२०) ज्येष्ठ साहित्यिक, कथाकथनकार आणि विनोदी लेखक दत्तात्रय मारुती तथा द. मा. मिरासदार यांचे निधन

द. मा. मिरासदार हे मराठीतले साहित्यिक, कथाकथनकार, विनोदी लेखक, पटकथाकार आणि अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचे माजी अध्यक्ष होते

#vishalinc5 #satara #सातारा