दिनविशेष १८ जुलै

दिनविशेष

दि. १८ जुलै

* नेल्सन मंडेला आंतरराष्ट्रीय दिन

संयुक्त राष्ट्रसंघातर्फे १८ जुलै हा दिवस आंतरराष्ट्रीय नेल्सन मंडेला दिन म्हणून साजरा केला जातो. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर लोकशाहीसाठी संघर्ष आणि जगभरातील शांतता वाढविण्यात नेल्सन मंडेला यांनी दिलेल्या योगदानाच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळण्यात येतो. १८ जुलै २००९ रोजी न्यूयॉर्कमध्ये प्रथम मंडेला दिन साजरा करण्यात आला. संयुक्त राष्ट्र महासभेने १० नोव्हेंबर २००९ रोजी एक ठराव संमत करून १८ जुलैला 'आंतरराष्ट्रीय नेल्सन मंडेला दिवस' म्हणून घोषित केले

१. (१९१८) नोबेल पारितोषिक विजेते दक्षिण अफ्रिकेचे स्वातंत्र्यसेनानी, राष्ट्राध्यक्ष नेल्सन मंडेला यांचा जन्म

वर्णभेद विरोधात त्यांनी मोठे आंदोलन केले, त्यासाठी २७ वर्षे लढा दिला. त्यांच्या जीवनाचे कार्य दक्षिण आफ्रिकेतील वर्णभेद नष्ट करणे आणि समानतेचे समर्थन करणे यावर केंद्रित होते. नेल्सन मंडेला यांच्या अध्यक्षपदाचे वैशिष्ट्य त्यांच्या सलोखा, राष्ट्र उभारणी आणि सामाजिक न्यायासाठी अतूट वचनबद्धतेने होते. वर्णभेदाचे अन्याय दूर करणे, समानता वाढवणे आणि उपेक्षित समुदायांचे जीवन सुधारणे या उद्देशाने त्यांनी धोरणे अंमलात आणली

दक्षिण आफ्रिकेच्या सीमेपलीकडे, मंडेलांचा प्रभाव जागतिक स्तरावर गुंजला. तो मानवी हक्क, शांतता आणि सामाजिक न्यायासाठी एक उत्कट वकील म्हणून उदयास आला, जगभरातील लोकांना तो प्रेरणा देणारा. त्यांच्या अथक प्रयत्नांची दखल घेऊन, मंडेला यांना १९९३ मध्ये राष्ट्रपती एफडब्ल्यू डी क्लर्क यांच्यासोबत रंगभेद शांततापूर्णपणे नष्ट केल्याबद्दल संयुक्तपणे नोबेल शांतता पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. भारतामधील सर्वौच्च नागरी पुस्कार भारतरत्न पुरस्कार १९९० साली त्यांना प्रदान करण्यात आला

२. (१९६९) लेखक, कवी, समाजसुधारक 'फकिरा'कार लोकशाहीर अण्णाणाऊ साठे यांचे निधन

एक मराठी समाजसुधारक, लोककवी आणि लेखक होते. त्यांचे लेखन सामाजिक आणि राजकीयदृष्ट्या कृतिशीलतेवर आधारलेले होते. त्यांचे लेखन सामाजिक आणि राजकीयदृष्ट्या कृतिशीलतेवर आधारलेले होते. साठे हे  मार्क्सवादी-आंबेडकरवादी प्रवृत्तीचे होते, सुरुवातीला त्यांच्यावर साम्यवादी विचारसरणीचा प्रभाव होता. दलित साहित्याचे संस्थापक म्हणून त्यांना श्रेय दिले जाते. संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत देखील त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती

साठे यांनी मराठी भाषेत ३५ कादंबऱ्या लिहिल्या. त्यामध्ये फकिरा (१९५९) समाविष्ट आहे, जिला इ.स. १९६१ मध्ये राज्य सरकारच्या उत्कृष्ट कादंबरीचा पुरस्कार मिळाला आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या झुंजार लेखणीला अर्पण केलेल्या ‘फकिरामध्ये, साठेंनी आपल्या समुदायाला पूर्ण भुखमरीपासून वाचवण्यासाठी ग्रामीण रूढिवादी प्रणाली आणि ब्रिटिश शासनाच्या विरुद्ध विद्रोह करणाऱ्या नायक फकिराला चित्रित केले. नायक आणि त्याच्या समुदायाला नंतर ब्रिटिश अधिकारी द्वारे अटक आणि छळ दिला जातो, आणि अखेरीस फकिराला फाशी देऊन ठार मारले जाते

मुंबई मधील शहरी पर्यावरणाने त्यांच्या लिखाणावर लक्षणीय प्रभाव टाकला. त्यांनी तो डायस्टोपियन परिवाराच्या रूपात दाखवला. त्यांनी त्यांच्या 'मुंबईची लावणी' आणि 'मुंबईचा गिरणी कामगार' या दोन गाण्यांतून मुंबईला 'दुर्व्यवहारी, शोषणकारी, असमान आणि अन्यायपूर्ण' असे म्हटले आहे

अण्णा भाऊ साठे यांचे साहित्य हे परिवर्तनाला दिशा व चालना देणारे ठरले आहे. महाराष्ट्राच्या एकूणच जडणघडणीत आणि परिवर्तनात या साहित्याचे योगदान हे महत्त्वपूर्ण मानले जाते. आजही मोठ्या संख्येने विद्यार्थी व अभ्यासक हे त्यांच्या या साहित्याचा संशोधनात्मक अभ्यास करताना दिसतात. संयुक्त महाराष्ट्र चळवळ लोकमानसात रुजविण्याचे काम शाहीर अण्णा भाऊ साठे, शाहीर अमर शेख आणि शाहीर द.न. गव्हाणकर यांनी केले. मुंबई, मराठवाडा, विदर्भ, कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र तसेच सीमाभागातील अनेक ठिकाणी शाहिरांनी आपल्या लालबावटा कलापथकाचे कार्यक्रम सादर केले

३. (२०१२) हिंदी चित्रपटसृष्टीतील पहिले सुपरस्टार म्हणुन ओळखले जाणारे अभिनेते राजेश खन्ना यांचे निधन

त्यांनी चित्रपटांत रंगविलेले प्रेमवीर अनेकींच्या स्वप्नातील राजकुमार ठरले. 'दो रास्ते ', 'आराधना', 'हाथी मेरे साथी', 'बावर्ची ', 'सफर ', 'खामोशी'मधून त्यांनी ज्या वेगवेगळ्या भूमिका केल्या, त्या लोकांना आवडल्या

#vishalinc5 #satara #सातारा